วันศุกร์ที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2556


ประวัติศาสตร์เป็นสิ่งที่ซ้ำรอยหรือไม่ซ้ำรอย


             
                    ด้านหนึ่งเราศึกษาอดีต โดยนำเหตุการณ์ต่าง ๆ มาเรียงต่อกันเข้าจน เป็นเรื่องราว ที่บ่งบอกความเป็นมาของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น สถานที่ บุคคล หรือ แม้แต่ความเป็นชาติ โดยเราเรียกอดีตที่นำมาเรียงต่อกันว่า ”ประวัติศาสตร์” และเรื่องราวในอดีตที่เราสามารถประมวล มาเป็นประวัติศาสตร์นั้น ครั้งหนึ่งนักปราชญ์ชาวกรีกที่ชื่อ ธูซีดีดีส เชื่อว่าจะสามารถนำมาเป็นบทเรียน ให้คนในอนาคตได้ เนื่องจากพฤติกรรมและธรรมชาติของมนุษย์ไม่เปลี่ยน แม้เวลาจะผ่าน ไปนานเท่าใดปัญหาที่เคยเกิดขึ้นในอดีตก็สามารถเกิดซ้ำขึ้นได้ อีกในอนาคต แต่ในชีวิตมนุษย์อาจต้องการประวัติศาสตร์ที่ดีๆเท่านั้นที่จะซ้ำรอย ทุกคนก็ปรารถนาสิ่งดีในชีวิต เหตุการณ์ในอดีตที่ดีๆก็อยากให้มีเกิดขึ้น แต่เหตุการณ์ร้าย ก็ไม่มีใครต้องกลับมาเกิดขึ้นแน่นอน แม้แต่การแข่งขันกีฬาก็ไม่ต้องการประวัติศาสตร์ให้ซ้ำรอยในด้านการเป็นฝ่ายแพ้เสมอ ประวัติศาสตร์อาจจะซ้ำรอยสำหรับสิ่งที่เราไม่สามารถควบคุมมันได้ แต่สิ่งเราควบคุมได้ประวัติศาสตร์คงไม่ซ้ำรอยแน่ๆๆ
ประวัติศาสตร์จะซ้ำรอยขึ้นอยู่กับอะไร?

ประวัติศาสตร์มนุษย์กับเทพเจ้า


ประวัติศาสตร์มนุษย์กับเทพเจ้า


             เมื่อพูดถึงเรื่องราวมนุษย์กับเทพแล้ว ดูเหมือนเป็นสิ่งไม่ไกลตัวเราเท่าไรนัก จะเห็นได้ว่าคนในอดีตให้ความสำคัญกับเทพเจ้าต่างๆอย่างมาก ในอดีตก็ยังมีเทพเจ้ามากมายที่เราเรียนรู้มา มนุษย์จะทำอะไรสักในอดีตก็ต้องทำการบูชาเทพเจ้า ทำดีก็ต้องบูชาเทพเจ้า ช่วงเวลาเจ็บป่วยก็ต้องยังบูชาเทพเจ้า พิธีกรรมต่างๆก็ยังเกี่ยวข้องเทพเจ้าเช่นเดียวกัน จะเห็นได้ว่าทุกประวัติศาสตร์จะมีเทพเจ้าเข้าเกี่ยวข้องกับมนุษย์ตลอดเวลา เทพเจ้าที่มีตั้งแต่ในอดีตในปัจจุบันก็ยังมีให้เห็นตลอดเวลา บางคนอาจคิดว่าเทพเจ้าเป็นแค่ตำนานเรื่องราวเท่านั้น คนในอดีตมีความคิดว่าชนชาติต่างๆอยู่ได้เพราะว่ามีเทพเจ้าทรงดูแลอยู่ เป็นควาเชื่อที่มีต่อๆกันมาจนถึงปัจจุบัน ไม่แน่ใจว่าเทพเจ้าในโลกนี้มีเทพเจ้ากี่องค์?แต่ที่รู้แน่ๆคือมนุษย์กับเทพเจ้าเป็นสิ่งติดตามกันมา ทำไมมนุษย์ต้องบูชาเทพเจ้า? ชีวิตกำหนดชีวิตหรือฝากชีวิตไว้กับเทพเจ้าหรือไง?แล้วความเป็นจริงประวัติศาสตร์ที่มนุษย์พึ่งเทพเจ้าต่างๆเพื่ออะไร?มนุษย์กับพระเจ้าหรือเทพเจ้าจะอยู่คู่กันไปนานเท่าใด? 



มนุษย์กับการรอคอย

มนุษย์กับการรอคอย





ถ้าเราจะมองว่ามนุษย์ตั้งแต่ในอดีตมาแล้ว มนุษย์แต่ละยุคแต่ละสมัยรอคอยอะไร?มนุษย์อยู่ได้ด้วยอะไร?         แล้วเราแต่ละคนคิดว่าคิดว่าการรอคอยคืออะไร? ในประวัติศาสตร์ต่างๆต่างก็มีการรอคอยคนที่มากอบกู้สถานการณ์ที่เลวร้าย การที่ต้องประสบกับความยากลำบากในชีวิต แม้แต่ชนชาวอิสราเอลในอดีตก็รอคอยผู้มากอบกู้ชีวิตของเขาเช่นเดียวกัน มนุษย์ทุกยุคทุกสมัยต่างก็รอคอยวีรบุรุษเพื่อการช่วยให้รอดจากปัญหาต่างๆ เราจะมองได้ว่าการรอคอยก็เป็นส่วนหนึ่งในชีวิตมนุษย์ ที่อยู่คู่กับมนุษย์ตลอดเวลา มันก็เหมือนกับว่าเหตุการณ์ที่รอคอยในอดีต ก็ยังส่งผลให้คนในปัจจุบันก็ยังรอคอยคนหรือผู้ที่จะเป็นวีรบุรุษในการมากอบกู้ช่วยคนในยุคปัจจุบันนี้ ถ้าเราจะบอกว่าการรอคอยเป็นประวัติศาสตร์ของมนุษย์ได้เหมือนกัน การรอคอยเหมือนกับสิ่งเกิดขึ้นซ้ำๆที่เกิดในอดีตแล้ว แต่ในปัจจุบันก็ยังรอคอยคนที่จะมากอบกู้แก้ปัญหาต่างในโลกนี้ที่มีแต่ความวุ่นวาย สับสน ที่ไม่รู้จักจบสิ้น ดังนั้นคุณคิดว่าการรอคอยของคุณคืออะไร?การรอคอยเป็นประวัติศาสตร์ที่เกิดซ้ำๆไหม?การรอคอยเป็นอะไรกันแน่?






วันอาทิตย์ที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2556

ชีวิตคือพระพร


ชีวิตคือพระพร
1. มองดูชีวิตก็พบเรื่องราวมากมาย ทั้งที่ผ่านมาผ่านไปและทั้งที่ใจยังจดจำ
ความสุข ความทุกข์ ความเศร้า ความเหงา     ทำให้ชีวิตของเราเติบโตและเข้มแข็ง

*** ชีวิตคือพระพร ที่พระประทานความรักให้ พระองค์อยู่เคียงข้างเราเสมอ
แม้ในวันที่ต้องพบเจอ ปัญหาอุปสรรคมากมาย พระองค์ทรงเสิรมกำลังให้สู้ต่อไป
ชีวิตคือพระพร ที่พระประทานความรักให้ พระองค์อยู่เคียงข้างเราเสมอ
อนาคตจะเป็นเช่นไร จะขอรักและรับใช้ พระองค์ตลอดไปด้วยใจภักดี

2. กาลเวลาผ่านไป หนทางยังไม่เปลี่ยนแปลง           มีพระเป็นแรง กำลังให้ก้าวต่อไป
สู่ความฝันที่ยิ่งใหญ่ เป็นพระสงฆ์นำความเชื่อสู่มวลชน ( รับ ) 









วันศุกร์ที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2556

สิ่งดีๆที่เรียกว่าประวัติศาสตร์



สิ่งดีๆที่เรียกว่าประวัติศาสตร์




ที่ใดมีน้ำ ที่นั่นย่อมมีชีวิต
ที่ใดมีความอุดมสมบูรณ์ ที่นั่นย่อมมีผู้คนอาศัยอยู่เสมอ
ที่ใดมีความกันดารแห้งแล้ง ที่นั่นย่อมมีทฤษฎีเพื่อความอยู่รอดเสมอ
ที่ใดมีสงคราม ที่นั่นย่อมมีวีรบุรุษเสมอ
ที่ใดมีความรัก ที่นั่นย่อมสันติภาพ


           เราอาจมีคำถามว่า ทำไม?ชาวตะวันตกถึงมีความสนใจในเรื่องประวัติศาสตร์มากเป็นพิเศษ แล้วทำไมคนไทยเราไม่ค่อยสนใจในประวัติศาสตร์เหมือนชาวตะวันตกบ้าง?บางครั้งเราอาจถามตัวเราเองว่า ช่วงเวลาที่เรียนอยู่ชั้นประถมศึกษาหรือมัธยมศึกษาและอุดมศึกษา ทำไมถึงมีวิชาประวัติศาสตร์ให้เราเรียนอยู่เสมอ?ทำไมเราต้องย้อนกลับไปเรียนเรื่องราวประวัติศาสตร์ของเราแต่ละชาติด้วย ผมเองก็คิดว่าทุกๆประเทศน่าจะให้คนหรือเด็กนักเรียนในประเทศของตนได้กลับไปเรียนประวัติศาสตร์ของประเทศของตัวเองเหมือนกัน แม้บางคนบางชาติอาจมีประวัติศาสตร์ที่ไม่สวยงามหรือไม่เป็นที่ประทับใจและไม่อยากกลับไปรับรู้กับสิ่งในอดีตที่เคยสร้างความเจ็บปวดให้กับตัวเอง แต่สิ่งที่ผมรู้สึกว่าในปัจจุบันนี้คนที่ชอบดูภาพยนตร์ก็จะทราบดีว่า หนังที่ฉายตามโรงภาพยนตร์ส่วนมากแล้วก็เป็นหนังที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ จะเห็นได้ว่าการที่เราย้อนกลับไปเรียนรู้เรื่องราวในประวัติศาสตร์ต่างๆในอดีตที่ผ่านมา เรื่องราวในอดีตของเราก็เช่นเดียวกัน อาจมีทั้งดีและไม่ดี อาจมีสิ่งที่น่าจดจำและสิ่งที่อยากลืมเสียไปจากความคิดเรา แต่เราก็คงทำได้บ้างและไม่ได้บ้าง ในชีวิตเราคนหนึ่งอาจมีประวัติที่ดีบางไม่ดีบ้าง แต่เหนือสิ่งอื่นได้ประวัติศาสตร์ของเราจะเป็นอย่างไร แต่ก็จงเรียนรู้ประวัติศาสตร์ของตัวเองและประวัติศาสตร์ของประเทศชาติของตน เพื่อเราจะได้เรียนรู้เรื่องราวในอดีตที่ดีและไม่ดีเพื่อเป็นบทเรียนในปัจจุบันและอนาคต ความจริงในอดีตที่เราเป็นใช่ว่าจะร้ายไปทุกเรื่อง สิ่งที่ดีในอดีตย่อมเป็นพลังให้เรามีกำลังในการดำเนินชีวิตในปัจจุบัน สิ่งที่ดูว่าเลวร้ายในชีวิตในอดีตย่อมเป็นบทเรียนเอกเตือนใจเราว่าอย่าให้มันเกิดขึ้นอีก



ชีวิตใดหากไม่มีอดีต ก็ย่อมไม่มีปัจจุบันและอนาคต
ชีวิตใดปราศจากความรัก ก็ย่อมไม่สามารถรักคนอื่นได้
เรียนรู้สิ่งที่ผิดพลาดและสิ่งดีๆในอดีต และจงเปลี่ยนแปลงชีวิตใหม่


                               ทุกอย่างย่อมอดีตเสมอ


วันเสาร์ที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2556

เข็มนาฬิกากับสิ่งที่เรียกว่าชีวิต


เข็มนาฬิกากับสิ่งที่เรียกว่าชีวิต

                
                    หนึ่งนาทีของเราไม่เท่ากัน

ทุกวินาทีทุกนาทีของชีวิตมนุษย์และสิ่งมีชีวิตอื่นๆอาจจะถูกกำหนดชีวิตหรือตัวมนุษย์เองเป็นผู้กำหนดชีวิตด้วยเพียงปลายเข็มนาฬิกาหรือตัวเลขบนหน้าปัดนาฬิกา โดยธรรมชาติของนาฬิกามันก็จะทำหน้าที่ของตัวมันเองด้วยความซื่อตรง นอกเสียจากว่ามันหมดอายุการใช้งานหรือถ่านมันหมดไปเสียก่อน มันเลยหยุดเดิน


 เวลาในสำนึกของแต่ละคน มันช่างมีหลากหลาย เวลาแต่ละวินาที แต่ละนาที แต่ละชั่วโมงของคนเรา มันช่างมีความหมายที่แตกต่างกันด้วยสิ้นเชิง หนึ่งนาทีของคนเราไม่เท่ากัน ดังเช่นเวลาของลูกจ้างกับนายจ้างมันช่างแตกต่างกันแม้ว่าจะใช้นาฬิกาเรือนเดียวกัน

 ช่วงเวลาการทดเวลาบาดเจ็บในการแข่งขันกีฬาฟุตบอล ผู้เล่นหรือกองเชียร์จะมีความรู้สึกที่แตกต่างกันมาก ระหว่างทีมฟุตบอลที่กำลังจะชนะกับทีมฟุตบอลที่กำลังจะพ่ายแพ้ แค่เพียงทดเวลาบาดเจ็บหนึ่งนาที ความรู้สึกว่าเวลาช่างนานมากสำหรับที่ทีมที่กำลังจะชนะ รอเพียงแค่ว่าเมื่อไรจะมีเสียงนกหวีดจะดังสักที ส่วนทีมที่กำลังจะพ่ายแพ้มีความรู้สึกว่าทำไมเวลาช่างเดินเร็วจัง มีความรู้สึกว่าอย่าพึ่งมีเสียงนกหวีดดังขึ้นนะขอให้ทีมตัวเองได้ตีเสมอก่อน เราจะเห็นได้ว่าเวลา 90 นาทีในสนามฟุตบอลมันช่างแตกต่างกัน

 เวลาในชีวิตเราก็คงไม่ต่างอะไรกับความรู้สึกของทีมฟุตบอลทั้งสองทีมเท่าไรนัก สักวันหนึ่งชีวิตของเราจะมีความรู้สึกเหมือนกับทีมที่กำลังจะชนะแล้วแต่ยังไม่หมดเวลาเสียงนกหวีดยังไม่ดัง แต่ก็ยังมีความกังวลตลอดเวลา 
ทีมกำลังจะพ่ายแพ้ก็รู้สึกกังวลเช่นเดียวกัน บางครั้งเราอาจถูกกำหนดชีวิตด้วยเสียงนกหวีดเพียงสิ่งเดียวก็มีเหมือนกัน
 บางเวลาทำให้เราลุกขึ้นสู้แม้จะมีเวลาเหลือน้อยเต็มที แต่ก็สู้ด้วยความหวัง
 แต่บางเวลาเรารู้สึกอยากให้เวลาผ่านพ้นให้เร็วๆเพื่อเราจะได้พักอย่างมีความสุข



บางครั้งเราอาจแข่งขันกับเวลามากเกินไป เราไม่ยอมให้ชีวิตเราเดินทางตามธรรมชาติ บางครั้งเราพยายามเอาชนะเวลา เราอาจชนะเวลาได้ช่วงเวลาหนึ่งแต่ในทีสุดเราต้องยอมปล่อยให้เวลาและชีวิตเดินทางร่วมกันในความสมดุล ยิ่งแข่งขันกับเวลาเรายิ่งจะเหนื่อย คงไม่มีใครจะเอาชนะเวลาได้
               
            เรามีเวลาเรามีชีวิตเพื่ออะไร? 

วันอาทิตย์ที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2556

ความทรงจำดีๆที่ไม่มีขาย



                                            


 มนุษย์ทุกคนย่อมมีความทรงจำที่ดีเสมอ
                         กับสิ่งเล็กๆที่เรียกว่า…..รัก…..
                    มนุษย์ทุกคนย่อมมีความทรงจำที่ร้ายได้เช่นกัน
      กับสิ่งที่เรียกว่า……เศร้า…..
มันก็เป็นความทรงจำที่ยากจะลืม…..แม้เวลาจะผ่านไปนานสักเท่าไร….
….เหมือนดังเงาที่ติดตัวเราตลอดไป
เรื่องราวความทรงจำดีๆที่ 7-Eleven ไม่มีขาย ตลาดนัดอย่าได้พูดถึงธนาคารยิ่งไม่รับฝาก ก็คงจะมีแต่……ความทรงจำจาก”หัวใจ”ที่ค่อยบันทึก
 ครั้งหนึ่งผมได้มีโอกาสเดินทาง ด้วยเท้าสองขาที่พระได้ประทานให้ผมมา มันช่างเป็นพระพรพิเศษจากพระองค์ และเป็นเวลาพิเศษที่สุด ที่ให้ผมได้ใช้เท้าเพื่อการแสวงหาความรักจากผู้คนที่ผมไม่เคยรู้จัก จากบุคคลเหล่านี้ที่ถูกเรียกว่า “เพี่อนพี่น้อง”
ทุกๆก้าวของการเดินทาง ระยะทางยิ่งไกลกำลังขาก็ยิ่งอ่อนแรง กำลังกายยิ่งลดลง
กำลังใจยิ่งท้อถอย แต่การเดินของผมก็ยังคงดำเนินต่อไป แม้จะขึ้นเขาลงห้วยก็ตามผมรู้สึกเพียงอย่างเดียวคือ….เหนื่อย เหนื่อยและก็เหนื่อย
ในที่สุดการเดินทางที่เริ่มต้นจากเวลา 8โมงเช้าของวัน และแล้วมันก็มาสิ้นสุดที่เวลา 6โมงเย็น กับระยะทางที่ประมาณ 50 – 60 กิโลเมตร ซึ่งเป็นครั้งแรกที่ผมเดินทางด้วยเท้า มันเป็นอะไรที่ผมคงหาซื้อมิได้แน่นอน ทุกอารมณ์ความรู้สึก เหนื่อย หิว กระหาย โกรธ เบื่อ มารวมกัน ในที่สุดเมื่อถึงจุดหมาย มันเป็นอะไรที่สุขใจสุดๆดีใจสุดๆเลย
        หลายๆครั้งเราคิดว่าเส้นชัยเท่านั้นคือความสำเร็จสูงสุด
                                              แต่หลายๆครั้งระยะทางระหว่างดินทางอาจเป็นสิ่งที่สำคัญกว่า
                                                              เป็นบทเรียนที่นำสู่เส้นและมีคุณค่ามากกว่าเส้นชัย
เส้นชัยคงไม่มีไว้สำหรับผู้ชนะเท่านั้น แต่เส้นชัยมีไว้สำหรับทุกคนที่......................

       จะ…รัก…หรือ จะ…เศร้า…จะ..ทุกข์..หรือ จะ..สุข..
ความทรงจำดีๆกับการเดินทางด้วยเท้าที่ไม่รู้ว่าเมื่อไรจะถึงจุดหมายสักที


               

วันศุกร์ที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2556

จำเป็นด้วยหรือที่เกิดมาแล้วชีวิตต้องมีเงื่อนไข?


   จำเป็นด้วยหรือที่เกิดมาแล้วชีวิตต้องมีเงื่อนไข?

   สำหรับคนดีๆแล้วชีวิตต้องมีเงื่อนไขไหม?

     เงื่อนไขของชีวิตมีไว้เพื่ออะไร?


       ทุกคำถามที่เกี่ยวกับคำว่า “เงื่อนไข” ย่อมมีคำตอบที่แตกต่างกัน
      บางคนอาจกล่าวว่า เงื่อนไขของชีวิต นำไปสู่ความสูญเสียอิสรภาพ
      บางคนอาจกล่าวว่า เงื่อนไขของชีวิตนำไปสู่ความเสมอภาคเท่าเทียม 




          สำหรับผมแล้วบางครั้งคำว่า “เงื่อนไข”อาจเป็นแค่ความกลัวในสิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้วจึงก่อให้เกิดคำว่า “เงื่อนไข”เพื่อเป็นการเตือนหรือให้คิดถึงมันเมื่อมันจะเกิดสิ่งนั้นๆขึ้น
          บางครั้งในชีวิตมนุษย์เราเงื่อนไขของชีวิต บางสิ่งบางอย่างถูกกำหนดไว้แล้วตายตัวและไม่สามารถเปลี่ยนแปลงมันได้ มันหลีกหนีไม่พ้นด้วย เป็นสิ่งที่มนุษย์ถูกกำหนดไว้โดยธรรมชาติ คงไม่มีใครคนไหนกล้าที่จะปฏิเสธ สิ่งสิ่งนั้นจึงถูกเรียกว่า…ความตาย….


          บางเวลา..เงื่อนไขของชีวิต..เป็นการพัฒนาตัวเราเอง เพราะว่าชีวิตมีเงื่อนไข…จึงทำให้เราต้องพัฒนาตัวเราเองเพื่อให้ชีวิตพ้นจาก…เงื่อนไข แล้วจะนำไปสู่ความดีส่วนรวม


          บางเวลา..เงื่อนไขของชีวิต..ถ้าเราเองกำหนดมากๆทุกด้านของชีวิตก็เหมือนกับเป็นการสร้างกำแพงให้กับตัวเอง เงื่อนไขยิ่งมากกำแพงชีวิตยิ่งหนักและสูง จึงทำให้ความสัมพันธ์กับคนอี่นก็ค่อยปิดลงทีละเล็กทีละน้อยในที่สุดก็หมดความสัมพันธ์ที่ดีงามต่อกัน
         
                           จงชีวิตอย่าสร้างเงื่อนไขให้มันมีมากเกิน
                                                
                                                           แต่จงสร้างสิ่งดีๆที่เรียกว่า....รัก......
                                                                                                   
                                                                                                  ........... จะดีกว่า



วันศุกร์ที่ 14 มิถุนายน พ.ศ. 2556

ประสบการณ์เวลา

ประสบการณ์และเวลา

คงไม่มีนาฬิกาเรือนใดที่จะเดินทวนเข็มกลับ คงไม่มีแม่น้ำลำธารสายใดๆที่จะไหลย้อนกลับ แม้แต่แม่น้ำลำธารเมื่อมันไหลแล้วมันไม่มีวันย้อนกลับอีกเหมือนเดิม มันเป็นแค่สิ่งในอดีตที่มันผ่านพ้นไป และจะไม่มีวันกลับเหมือนดังเดิมได้อีก มันคงทิ้งร่องรอยให้เราห่วงระลึกถึงสิ่งนั้นๆที่เป็นเหตุการณ์ในอดีตที่ผ่านมา และจะไม่มีวันนั้นย้อนกลับมาได้ เวลาจึงเป็นสิ่งที่ล้ำค่าเสมอที่จะย้ำเตือนความทรงจำให้แก่ประสบการณ์ เวลาเป็นตัวทำให้ทุกอย่างกลายเป็นประสบการณ์ เหตุการณ์ต่างๆเกิดขึ้นได้เพราะมีเวลาและประสบการณ์  เวลาและประสบการณ์นั้นย่อมเป็นจุดหรือบ่อเกิดแห่งประวัติศาสตร์เสมอ เวลานั้นดูเหมือนเป็นดังผู้กำกับหนังที่ค่อยบ่งบอกส่วนต่างที่จะเกิดขึ้นในเวลานั้นและประสบการณ์ดูเหมือนเป็นดังผู้ถ่ายทำหนังที่บันทึกเหตุการณ์ต่างๆโดยไม่เลือนหายไปจากประสบการณ์

สำหรับความรู้สึกและแนวคิดส่วนตัวแล้วเกี่ยวกับเวลาและประสบการณ์เป็นสิ่งที่ทุกคน ทุกชาติ ทุกศาสนา ทุกเผ่าพันธุ์ในบนโลกนี้ต้องมีเสมอ คงไม่มีชนชาติใดปฏิเสธว่าเกิดมาแล้วโดยไม่มีประวัติศาสตร์เป็นของตัวเอง เวลาและประสบการณ์เกิดขึ้นได้เสมอ แม้แต่เหตุการณ์นั้นๆแม้จะดูว่าไม่มีความสำคัญสำหรับคนอื่น แต่สำหรับเราแล้วมันเป็นเหตุการณ์ที่ยิ่งใหญ่ ดังนั้นประสบการณ์เกิดขึ้นได้ทุกที่ทุกเวลาทุกนาที ไม่ว่าประสบการณ์ความรัก ประสบการณ์การเรียน ประสบการณ์ทำงาน บางเวลาประสบการณ์ที่เกิดขึ้นในอดีตนั้นใช่ว่าเราจะเก็บความทรงจำไว้เฉพาะสิ่งที่ดีๆสิ่งที่เรารัก สิ่งเราชอบเท่านั้น แม้แต่ประสบการณ์ที่เลวร้ายที่สุดในชีวิตที่เราไม่พึงปรารถนาให้มันเกิดแต่มันยังจดจำไว้เสมอ ดังประวัติศาสตร์ของแต่ละชาติที่เคยมีสงคราม ที่ต่อสู้กับชาติอื่นหรือต่อสู้กับคนในชาติของตัวเอง คงไม่มีประเทศชาติใดไม่มีประสบการณ์กับสงคราม แม้จะเป็นเหตุการณ์ที่คนในชาติไม่พึงปรารถนาก็ตาม ประสบการณ์และเวลาที่เลวร้ายในอดีตหรือว่าสงครามย่อมเป็นประวัติศาสตร์ที่ย้ำเตือนให้เราจดจำและไม่ให้มันเกิดขึ้นอีกกับชนรุ่นหลัง ก่อให้เป็นทั้งบทเรียนที่ดี และที่ไม่ดี ความรู้สึกที่ทุกข์เศร้า ความรู้สึกภาคภูมิใจ ดังนั้นประสบการณ์ที่เลวร้ายย่อมนำไปสู่การพัฒนาและจะไม่มีวันย้อนรอยกลับไปดังเดิมอีก ส่วนประสบการณ์ที่ดีนั้นย่อมเป็นกำลังใจและความภาคภูมิใจ ให้คนรุ่นหลังได้เป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตและการพัฒนาต่อไป ดังคำพูดที่ว่า”เจ็บแล้วตามจำ”เพื่อให้เกิดการพัฒนา

เวลาและประสบการณ์จากการพบกับปัญหาต่างในชีวิตของผมเป็นสิ่งที่ตัวเองไม่ชอบและไม่อยากให้มันเกิดขึ้นและแล้วมันเกิดขึ้นจนได้ สิ่งที่ไม่คิดไม่ฝันว่าปัญหานั้นมันจะเกิดขึ้นมันก็เกิด โดยที่มีความตั้งใจ ประสบการณ์ที่เลวร้ายที่เกิดขึ้นกับผม มันทำให้ตัวผมทุกข์เศร้า แต่ทางตรงข้ามมันก็ทำให้ผมมีความแข็งแกร่งมากขึ้นและทำให้ผมเรียนรู้และเข้าใจปัญหามากขึ้น ปัญหาไม่ได้ทำให้คนเราอ่อนแอเสมอไป แต่ปัญหายังทำให้คนเรากลับแข็งแกร่งด้วยซ้ำ ทำให้ผมมีความกล้าที่จะต่อสู้และเผชิญกับปัญหานั้น ประสบการณ์ที่ทุกข์เศร้าถ้าเราไม่ประสบกับมันก็ทำให้เราเป็นคนที่ขี้กลัวเสมอ ประสบการณ์และเวลาในอดีตที่ทุกข์เศร้าย่อมนำความแข็งแกร่งให้คนในอนาคตเสมอ เหมือนดังดินสอที่ยอมสั้นลงทุกๆครั้งเมื่อมันถูกใช้เขียน